Problematyka ubezpieczenia kredytu kupieckiego obejmuje również kwestię subrogacji, czyli inaczej podstawienia ubezpieczyciela w miejsce dostawcy w odniesieniu do należności od dłużnika. Chodzi o ustawowe wstąpienie w prawa zaspokojonego wierzyciela po wypłacie odszkodowania.
Temat ten budzi pewne kontrowersje, zwłaszcza gdy chodzi o interpretację i w związku z tym zastosowanie przepisów kodeksu cywilnego do zawieranych umów.
Nie będziemy tutaj rozważać dokładnie rodzących się problemów, a przedstawimy ogólne reguły (kodeksowe) subrogacji oraz zasygnalizujemy wybrane wątpliwości.
Wstąpienie w prawa zaspokojonego wierzyciela w wyniku wypłaty odszkodowania jest oparte o art. 828 kc. Z kolei artykuł ten jest przepisem szczególnym do ogólnych reguł subrogacji, które zostały opisane w art. 518 kc.
Przypomnijmy, że ubezpieczyciel wstępuje w prawa zaspokojonego ubezpieczającego z dniem zapłaty odszkodowania i do jego wysokości.
Po drugie na ubezpieczyciela przechodzi tylko roszczenie ubezpieczającego do dłużnika, który jest odpowiedzialny za szkodę. Dłużnik odpowiedzialny za szkodę to taki, któremu można przypisać odpowiedzialność cywilną, a ta najczęściej będzie wynikała z art. 471 kc (odpowiedzialność za niewykonanie bądź nienależyte wykonanie kontraktu). Przesłankami takiej odpowiedzialności są (o ile strony nie postanowiły w umowie sprzedaży inaczej):
- uchybienie dłużnika w wykonaniu umowy, czyli najczęściej brak zapłaty w umówionym terminie,
- szkoda (strata lub utracone korzyści) ubezpieczającego,
- związek przyczynowy między uchybieniem dłużnika a szkodą,
- wina dłużnika, czyli uchybienie spowodowane okolicznościami, za które ponosi odpowiedzialność dłużnik.
Brak którejkolwiek z powyższych przesłanek powoduje, że brak jest też odpowiedzialności dłużnika za szkodę ubezpieczającego, a więc nie będzie również przejścia roszczenia na ubezpieczyciela. Z punktu widzenia praktycznego najczęściej podnoszone jest przez dłużnika, że niewykonanie umowy jest skutkiem okoliczności, za które nie ponosi on odpowiedzialności.
Dodatkowo warto pamiętać, że dłużnik zawsze podnieść zarzut przyczynienia się wierzyciela do szkody, wykazując, że szkoda jest skutkiem również postępowania dostawcy a nie tylko wynikiem uchybienia dłużnika.
W paragrafie 1 art. 828 (zdanie drugie) dodatkowo stwierdzono, że jeżeli ubezpieczyciel pokrył tylko część szkody, ubezpieczającemu przysługuje co do pozostałej części pierwszeństwo zaspokojenia przed roszczeniem ubezpieczyciela. W tym miejscu zaznaczmy, że istnieją wątpliwości, czy postanowienia umowy ubezpieczenia mogą zmienić tę regułę (o tym w drugiej części artykułu).
W końcu przytoczmy jeszcze jedną istotną, ogólną regułę subrogacji – nie może ona pogorszyć sytuacji dłużnika. Oznacza to, że pozycja prawna dłużnika, przeciwko któremu roszczenie przeszło z ubezpieczającego na ubezpieczyciela, nie zmienia się. W szczególności zachowuje on wszelkie prawa, jakie miał przeciwko ubezpieczającemu dostawcy i może z nich korzystać broniąc się przed roszczeniem regresowym ubezpieczyciela.
Autor: Jacek Kukiełka, Tirador – warsztaty pomysłów
Źródło: UbezpieczenieNaleznosci.pl
|
