Faktoring staję się coraz powszechniejszym narzędziem finansowania działalności gospodarczej w Polsce. Warto więc zwrócić uwagę na skutki tych umów dla dłużników wierzytelności, będących przedmiotem obrotu.
Czym jest faktoring?
Faktoring łączy w sobie cechy cesji wierzytelności (najczęściej wraz z jej dyskontem) oraz umowy-zlecenia. Jest zatem usługą polegającą na nabywaniu wierzytelności dostawcy towarów bądź usług przez instytucje faktoringowe (banki, inne firmy) oraz świadczeniu dodatkowych usług. Za nabywane wierzytelności faktor płaci dotychczasowym wierzycielom ich równowartość pomniejszoną o należną prowizję, która stanowi jego dochód.
Prosty przykład, który ilustruje proces faktoringu
Sklep handlujący materiałami do aranżacji wnętrz jest zobowiązany zapłacić swemu kontrahentowi – producentowi mebli kwotę 20 tys. zł za dostarczony towar, w ciągu 60 dni od dnia dostawy towaru. Producent nie może jednak czekać do tego czasu, gdyż potrzebuje gotówki na zakup surowców. Udaje się więc do banku zajmującego się faktoringiem i sprzedaje mu swoją wierzytelność wobec tego sklepu za kwotę 17 tys. zł.
Umowa faktoringu choć nie jest uregulowana wprost w polskim prawie, pod wieloma względami opiera się na instytucji przelewu wierzytelności, uregulowanej w art. 509-517 k.c., co ma istotne znaczenie dla określenia skutków faktoringu dla dłużnika danej wierzytelności.
Skutki zawiadomienia dłużnika
Pomimo faktu, że stronami umowy faktoringu są Faktorant (dostawca danego towaru lub wykonawca usługi) i Faktor (podmiot zajmujący się factoringiem), to faktoring ma również znaczenie dla dłużnika, gdyż powoduje zmianę osoby jego wierzyciela. Przy czym dla zawarcia umowy faktoringu nie jest wymagana ani zgoda dłużnika, ani nawet zawiadomienie go o dokonanej zmianie wierzyciela. Jednakże na ogół strony zamieszczają w umowie faktoringu postanowienie zobowiązujące dostawcę do zawiadomienia dłużnika o tym fakcie. Leży to bowiem w interesie nabywcy wierzytelność. Dopóki bowiem osoba sprzedająca swoją wierzytelność nie zawiadomi dłużnika o zmianie wierzyciela, spełnienie świadczenia do jej rąk ma skutek względem nabywcy wierzytelności, chyba że w chwili spełnienia świadczenia dłużnik wiedział o przelewie (art. 512 k.c.). Stanowi to wyraz ochrony dobrej wiary dłużnika.
Przykład
Spółka X wybudowała na rzecz Przedsiębiorstwa Y magazyn za kwotę 48 tys. zł. Strony ustaliły, że zapłata za tę pracę zostanie wypłacona Spółce X po upływie 3 miesięcy od daty odbioru budynku. Ponieważ Spółka X nie mogła tak długo czekać, zwróciła się do instytucji finansowej i za kwotę 43 tys. zł przelała na nią swoją wierzytelność wobec Przedsiębiorstwa Y poprzez zawarcie umowy faktoringu. Następnie Spółka X zawiadomiła Przedsiębiorstwo Y o dokonanej zmianie wierzyciela. W razie gdyby nie dokonano tego zawiadomienia oraz przy braku wiedzy Przedsiębiorstwa Y o dokonanym przelewie, mogłoby ono poprzez uiszczenie zapłaty na rzecz Spółki X zwolnić się z długu.
|
